نابرابری جنسیتی در جهان

چند حقیقت تکان‌دهنده درباره نابرابری جنسیتی در جهان

طبق گزارشی که سازمان زنان ملل متحد در سپتامبر ۲۰۲۲ منتشر کرد، با روند فعلی (که به طرز نگران‌کننده‌ای کند است)، نزدیک به ۳۰۰ سال طول می‌کشد تا جهان به برابری کامل جنسیتی برسد.

همه‌گیری کووید-۱۹، جنگ‌ها و نسل‌کشی‌ها، بحران اقلیمی، و واکنش‌های افراطی علیه حقوق جنسی و باروری زنان، همه و همه این مسیر را پیچیده‌تر و چشم‌انداز رسیدن به این هدف را تیره‌تر کرده‌ است. خشونت علیه زنان و اقلیت‌های جنسیتی همچنان در سطح بسیار بالایی قرار دارد. آمارها نشان می‌دهند که افراد بیشتر از قبل احساس ناامنی می‌کنند. در برخی نقاط جهان، حتی شاهد پس‌رفت چشم‌گیری بوده‌ایم. در افغانستان، طالبان تحصیل دختران در مدارس متوسطه و دانشگاه‌ها را ممنوع کرده‌اند و دسترسی آن‌ها به آموزش را به صفر رسانده‌اند. این تصمیم، ما را از هدف ۵ توسعه پایدار سازمان ملل (برابری جنسیتی) فرسنگ‌ها دورتر کرده است. در ایالات متحده، دیوان عالی ایالات متحده در ژوئن ۲۰۲۲، با لغو حکم تاریخی “رو در برابر وید”، دیگر حق سقط جنین را به عنوان یک حق تضمین‌شده در سطح ملی به رسمیت نشناخت. این تصمیم راه را برای ایالت‌ها باز کرد تا قوانین خود را در این زمینه تعیین کنند. از آن زمان تاکنون، دست‌کم ۱۳ ایالت سقط جنین را یا به‌طور کامل ممنوع کرده‌اند یا محدودیت‌های شدیدی اعمال کرده‌اند.

بیایید نگاهی داشته باشیم به ۵ حقیقت تکان‌دهنده درباره وضعیت کنونی نابرابری جنسیتی در جهان:

۱. هیچ کشوری در جهان به برابری جنسیتی دست نیافته است.

از سال ۲۰۱۵، زمانی که اهداف توسعه پایدار امضا شد، پیشرفت جهانی در زمینه برابری جنسیتی بسیار محدود بوده است. یک‌سوم کشورها از آن زمان تاکنون هیچ پیشرفتی نداشته‌اند و در ۱۸ کشور، نابرابری جنسیتی حتی بدتر شده است. از جمله این کشورها می‌توان به ونزوئلا، افغانستان، الجزایر، بلاروس، کویت و اکوادور اشاره کرد. کشورهایی که در سال ۲۰۲۲ در وخیم‎ترین وضعیت از نظر نابرابری جنسیتی قرار داشتند، سودان، یمن، افغانستان و چاد بودند. بالاترین میزان ازدواج اجباری و مرگ‌ومیر مادران متعلق به سودان جنوبی است. در چاد، ازدواج کودکان دختر رایج است که باعث کاهش آموزش دختران شده و یکی از بالاترین نرخ‌های فرزندآوری زودهنگام را در جهان به دنبال داشته است. در یمن، زنان نمی‌توانند بدون اجازه قیم مرد خود ازدواج کرده یا به خدمات بهداشتی دسترسی داشته باشند. همچنین، زنان حقوق مساوی در طلاق یا حضانت فرزند ندارند. سیستم حقوقی این کشور تقریباً هیچ حمایتی از زنان در برابر خشونت خانگی و جنسی ارائه نمی‌دهد. در همین حال، کارشناسان سازمان ملل در مارس ۲۰۲۳ اعلام کردند که در افغانستان، با بازگشت طالبان به قدرت، ۲۰ سال پیشرفت در حقوق زنان و دختران از بین رفته است.

در حالی که هنوز هیچ کشوری به برابری جنسیتی کامل دست نیافته است، کشورهایی هستند که در مسیر برابری جنسیتی گام‌های بزرگی برداشته‌اند. بر اساس گزارش شکاف جنسیتی جهانی در سال ۲۰۲۳ از مجمع جهانی اقتصاد، ۹ کشور ایسلند، نروژ، فنلاند، نیوزیلند، سوئد، آلمان، نیکاراگوئه، نامیبیا و لیتوانی حداقل ۸۰٪ از شکاف جنسیتی خود را پر کرده‌اند.

۲. بیش از ۳۸۰ میلیون زن و دختر در جهان در فقر مطلق زندگی می‌کنند.

این رقم، که از جمعیت کل ایالات متحده نیز بیشتر است، شامل افرادی می‌شود که با کمتر از ۱/۹۰ دلار در روز زندگی خود را می‌گذرانند. وضعیت نگران‌کننده‌تر این است که اگر روند کنونی ادامه یابد، تا سال ۲۰۳۰ تعداد بیشتری از زنان و دختران به ویژه در مناطق جنوب صحرای بزرگ آفریقا به فقر مطلق کشیده خواهند شد.

فقر، فراتر از یک مسئله اقتصادی، یک چالش جنسیتی است. زنان، بیشترین آسیب‌دیدگان از فقر در جهان هستند، زیرا نسبت به مردان فرصت‌های کمتری برای تحصیل، اشتغال یا مالکیت دارند. این نابرابری ساختاری باعث شده است که فقر به طور نامتناسبی زندگی و آینده زنان را تحت تاثیر قرار دهد.

۳. بیش از ۱/۲ میلیارد زن و دختر در جهان دسترسی ایمن به سقط جنین ندارند.

این محدودیت، نه‌تنها نقض حقوق زنان، بلکه تهدیدی جدی برای سلامت جنسی و باروری آن‌هاست، موضوعی که در قلب تلاش‌ها برای دستیابی به برابری جنسیتی و پایان دادن به فقر مطلق قرار دارد. سقط جنین همچنان در بسیاری از کشورها غیرقانونی یا به شدت محدود است. بر اساس گزارش سازمان زنان ملل، بیش از ۱/۲ میلیارد زن و دختر در سن باروری (۱۵ تا ۴۹ سال) در کشورهایی زندگی می‌کنند که قوانین سختگیرانه‌ای درباره سقط جنین وجود دارد. از این تعداد، ۱۰۲ میلیون نفر در کشورهایی سکونت دارند که سقط جنین به‌طور کامل ممنوع است.

سقط جنین غیر ایمن یکی از عوامل اصلی اما قابل پیشگیری مرگ‌ومیر مادران است. تخمین زده می‌شود که سالانه ۲۵ میلیون سقط جنین غیر ایمن انجام می‌شود، که منجر به بستری شدن حدود ۷ میلیون زن در کشورهای در حال توسعه می‌گردد و ۱۳/۲ درصد از مرگ‌ومیرهای مادران در سطح جهانی را به خود اختصاص می‌دهد.

این محدودیت‌ها هم به سلامت زنان آسیب جدی می‌زند، و هم پیامدهای گسترده‌تری برای زندگی آن‌ها دارد. بارداری‌های ناخواسته می‌تواند زنان و دختران را از ادامه تحصیل و پیشرفت شغلی باز دارد و چرخه فقر را در جوامع تقویت کند. به عنوان نمونه، یک مطالعه در کشورهای آفریقایی مانند کنیا، رواندا و اوگاندا نشان داد که ۵۶ درصد از دختران نوجوانی که مدرسه را ترک کرده‌اند، یا در حال حاضر باردار بوده‌اند یا اخیراً باردار شده‌اند.

۴. هر سال بیش از ۱۲ میلیون کودک (دختران زیر ۱۸ سال) ازدواج می‌کنند.

ازدواج کودکان همچنان در بسیاری از نقاط جهان رواج دارد و در بحران‌های انسانی مانند جنگ و درگیری‌های مسلحانه، همه‌گیری‌ها، و تغییرات اقلیمی شدت می‌گیرد. دختران خانواده‌های فقیر و روستایی بیش از همه در معرض این آسیب هستند.

طبق گزارش سازمان ملل در سال ۲۰۲۱، از هر ۵ زن ۲۰ تا ۲۴ ساله، ۱ نفر پیش از رسیدن به ۱۸ سالگی ازدواج کرده است. این واقعیت تلخ در جوامع مختلف با شکل‌ها و دلایل گوناگونی دیده می‌شود:

بنگلادش: دختران حتی در خانواده‌های ثروتمند نیز مجبور به ازدواج در کودکی می‌شوند.

سوریه: دختران پناهنده‌ای که به دلیل جنگ آواره شده‌اند، پیش از رسیدن به بلوغ ازدواج کرده‌اند.

ایالات متحده: حتی در میان خانواده‌های مسیحی، دختران قربانی ازدواج کودکان شده‌اند.

میانمار و چین: دختران فقیر میانماری به اجبار با مردان مسن‌تر در چین ازدواج کرده‌اند.

ایران: ازدواج دست‌کم ۲۷ هزار کودک دختر زیر پانزده سال در طی یکسال گذشته ثبت شده است.

۵. در سال ۲۰۲۲، تقریباً ۱ زن از هر ۴ زن در سراسر جهان با ناامنی غذایی روبه‌رو بوده است.

جهان در چنگال یک بحران گرسنگی بی‌سابقه گرفتار شده است، بحرانی که با ترکیبی ویرانگر از درگیری‌ها، تغییرات اقلیمی، و همه‌گیری کووید-۱۹ تشدید شده است و میلیون‌ها نفر را به آستانه قحطی، شدیدترین شکل گرسنگی، کشانده است. این بحران، مانند بسیاری از بحران‌های دیگر، به طور نامتناسبی زنان را تحت تاثیر قرار داده است. زنان بیش از مردان در معرض ناامنی غذایی قرار دارند و این شکاف جنسیتی همچنان در حال افزایش است.

در سال ۲۰۲۲، تقریباً ۲۵٪ از زنان جهان ناامنی غذایی متوسط یا شدید را تجربه کرده‌اند—رقمی که اگر اقدامات فوری و مؤثری انجام نشود، پیش‌بینی می‌شود رو به وخامت بگذارد.